სამართლებრივი სტატიები და რჩევები

ზურაბ როსტიაშვილი „როსტიაშვილი & ცხვედიანის საადვოკატო ბიუროს“ თანადამფუძნებელი და თავმჯდომარეა. სამართალი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში შეისწავლა (1980–1985) და ადვოკატობა მთაწმინდის რაიონულ ადვოკატთა კოლეგიაში დაიწყო.

მისი პროფესიული სახე უპირველესად სისხლის სამართალმა განსაზღვრა — იმ სფერომ, სადაც ადვოკატის შეცდომის ფასი ადამიანის თავისუფლებაა. დამატებით სპეციალიზებულია არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში, სადაც დაცვის სტრატეგია არა მხოლოდ სამართლებრივ, არამედ ბავშვის საუკეთესო ინტერესის სტანდარტსაც ეყრდნობა.

1995 წელს თანადააფუძნა საქართველოს იურისტთა დამოუკიდებელი კორპორაცია, 1997 წელს კი — ადვოკატთა და დამცველთა ასოციაცია, რომლის პრეზიდენტიც იყო. 2013–2021 წლებში იყო საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭოს წევრი, 2021 წლიდან — სარევიზიო საბჭოში. ფლობს ქართულ, რუსულ, აზერბაიჯანულ და თურქულ ენებს.

ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო სისხლის სამართლის პროცესის ერთ-ერთი ყველაზე საპასუხისმგებლო ფორმატია: განაჩენს პროფესიონალი მოსამართლე კი არა, საზოგადოების წარმომადგენლები გამოაქვთ. ასეთ პროცესში დაცვის მთავარი ამოცანაა მტკიცებულებების გასაგებად და დამაჯერებლად წარმოჩენა.

ბიურო თავის პრაქტიკაში გამოყოფს საქმეს, რომელშიც დაცვის ქვეშ მყოფი პირის მიმართ მკვლელობის ბრალდება განიხილებოდა და პროცესი დაცვის სასარგებლო განაჩენით დასრულდა. საქმის დეტალები საჯაროდ გაშუქდა ქართულ მედიაში.

ასეთი შედეგი ასახავს ბიუროს მიდგომას სისხლის სამართალში — თითოეული საქმის ინდივიდუალური, საფუძვლიანი მომზადება გამოძიების პირველივე ეტაპიდან.

ციცინო ცხვედიანი ქვეყანაში ერთ-ერთ გამოცდილ სამოქალაქო სამართლის ადვოკატად ითვლება; სამოქალაქო სამართალში მუშაობს 1991 წლიდან. არის ბიუროს თანადამფუძნებელი და მმართველი პარტნიორი.

2022 წელს მედიისთვის მიცემულ ინტერვიუში იგი გულახდილად საუბრობდა იმაზე, რომ ბავშვობაში ხელოვნება, კერვა და ქარგვა უყვარდა და მოქანდაკეობაზე ან ბუნებისმეტყველებაზე ოცნებობდა. იურიდიული ფაკულტეტი ცხოვრებისეული გარემოებების გამო აირჩია.

პროფესიულ გზასთან ერთად ინტერვიუში ისაუბრა ოჯახზეც — მეუღლესთან, ზურაბ როსტიაშვილთან, სტუდენტობისას გაიცნო, ისინი კურსელები იყვნენ. ინტერვიუს სათაურად მისი მეუღლის ხუმრობა იქცა.

პროფესიულად ციცინო ცხვედიანი არაერთ მნიშვნელოვან თანამდებობას იკავებდა ადვოკატთა ასოციაციაში: ხელმძღვანელობდა ეთიკის კომისიას (2013–2017) და იყო აღმასრულებელი საბჭოს წევრი.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი სპეციალიზებულია სამოქალაქო, ადმინისტრაციულ სამართალსა და ბავშვთა უფლებებში. ქვემოთ — მისი პრაქტიკული განმარტებები იმ საკითხებზე, რომლებიც ყველაზე ხშირად ეხება განქორწინებისა და ბავშვებთან დაკავშირებულ დავებს.

ბავშვის საცხოვრებელი ადგილი. განქორწინების შემდეგ სასამართლო პირველ რიგში ბავშვის საუკეთესო ინტერესს ითვალისწინებს — სად ცხოვრობდა, რას შეჩვეულია და რომელ მშობელთან ჯობია ცხოვრება. სოციალური მუშაკები ორივე მშობლის პირობებს ამოწმებენ, საჭიროების შემთხვევაში ფსიქოლოგიც ერთვება. ერთ მშობელთან ცხოვრება მეორესთან ურთიერთობას არ ზღუდავს — ეს ბავშვის უფლებაა.

ბავშვის აზრი. ბავშვთა უფლებათა კოდექსი საშუალებას იძლევა, სასამართლომ ბავშვის აზრი მოისმინოს მისი ასაკისა და გამოხატვის უნარის მიხედვით. მცირეწლოვანიც კი შეიძლება მიანიშნებდეს დამოკიდებულებით. ამასთან, სასამართლო ფრთხილად იკვლევს, ხომ არ იმყოფება ბავშვი ერთ-ერთი მშობლის გავლენის ქვეშ.

ალიმენტი. ალიმენტის მოთხოვნა შეუძლია როგორც დედას, ისე მამას — მას, ვისთანაც ბავშვი ცხოვრობს. თუ გარემოებები შეიცვალა, ალიმენტზე ხელახლა შეიძლება სარჩელის შეტანა (ბავშვებთან დაკავშირებულ საქმეებში ეს გამონაკლისია).

ბავშვის ქონების განკარგვა. თუ ქონება ბავშვზეა რეგისტრირებული, მშობელი მის გასხვისებას სასამართლოს თანხმობის გარეშე ვერ შეძლებს და უნდა დაასაბუთოს, რა სარგებელს მოუტანს ეს ბავშვს. 2020 წლის სექტემბრიდან 1000 ლარზე მეტი ღირებულების მოძრავი ნივთის განკარგვაც სასამართლოს თანხმობას საჭიროებს.

ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანა. 16 წლამდე ბავშვის გასაყვანად და პასპორტისთვის ორივე მშობლის თანხმობაა საჭირო; უთანხმოების შემთხვევაში საკითხს სასამართლო წყვეტს. თუ ბავშვი არ დაბრუნდა, შესაძლებელია იუსტიციის სამინისტროს დახმარება — მაგრამ მხოლოდ იმ ქვეყანასთან, რომელიც ბავშვთა უფლებების კონვენციას იცავს.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას. კონკრეტულ სიტუაციაში მიმართეთ ადვოკატს.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

ქორწინებაში შეძენილი ქონება ერთობლივია — მიუხედავად იმისა, ვის სახელზეა რეგისტრირებული ბინა, მანქანა თუ სახლი. გადამწყვეტია, შეძენილია თუ არა ქონება ქორწინების პერიოდში.

სასამართლოში შესაძლებელია ერთდროულად განქორწინებისა და ქონების გაყოფის (ან თანამესაკუთრედ ცნობის) მოთხოვნა, ასევე სარჩელის უზრუნველყოფა, რომელიც ქონების განკარგვას კრძალავს დავის დასრულებამდე.

დავის დროს სხვაზე გადაფორმებული ქონება შეიძლება ბათილად იქნას ცნობილი, თუ დადასტურდება, რომ გადაფორმება უფლებების დაზიანებასა და ქონების დამალვას ემსახურებოდა.

არარეგისტრირებული თანაცხოვრების შემთხვევაშიც შესაძლებელია წილის მოთხოვნა, თუ დადასტურდება ფინანსური მონაწილეობა ქონების შეძენაში.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

ხანდაზმულ სესხს გამსესხებელი სასამართლოს გზით ვერ მოითხოვს; დაბრუნება მხოლოდ მსესხებლის ნებაზეა.

შესაგებელი საპროცესო ვადაში უნდა წარადგინოთ — თორემ სასამართლო დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას მიიღებს მოსარჩელის სასარგებლოდ.

ბანკს შეუძლია მოთხოვნა სხვას გადააბაროს თქვენი ნებართვის გარეშე. ხანდაზმულობის დასადგენად სასამართლოში სარჩელის შეტანა შეიძლება — ეს საკრედიტო ისტორიის შესწორების საფუძველიცაა.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

ანდერძს ძალა, როგორც წესი, არ ეკარგება. თუმცა აღსრულება დამოკიდებულია იმაზე, ქონება კვლავ მამკვიდრებლის სახელზეა თუ არა, იყო თუ არა საპატიო მიზეზი დაგვიანებისა და ფლობს თუ არა მემკვიდრე ფაქტობრივად ქონებას.

მემკვიდრეობის მიღების ვადა — გარდაცვალებიდან 6 თვე; ნოტარიუსს უნდა მიმართოთ. ვადის გასვლის შემდეგ შესაძლოა საჭირო გახდეს სასამართლო წესით ფაქტობრივი ფლობის დადგენა.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

ორი გზა არსებობს: სამკვიდროს გახსნა და ანდერძი.

6-თვიანი ვადა — ამ ვადაში მემკვიდრემ ნოტარიუსს უნდა მიმართოს. ვადის გაცდენის შემთხვევაში სასამართლოში უნდა დამტკიცდეს სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლება.

განსაკუთრებული შემთხვევები — არარეგისტრირებული ქორწინება მემკვიდრეობის უფლებას არ წარმოშობს.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

ბავშვის სახელზე ქონების შეძენა დასაშვებია, თუ შეძენა არ ხდება ბავშვის საკუთარი თანხებით.

ბავშვის ქონების გასხვისება ან დატვირთვა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, თუ ეს ბავშვის საუკეთესო ინტერესს შეესაბამება — და მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

რეგისტრაციის შეჩერება — თუ ნასყიდობა რეესტრში გაიგზავნა, მაგრამ რეგისტრაციამდე ქონებას ყადაღა დაედო, რეესტრმა შესაძლოა წარმოება შეაჩეროს დავის დასრულებამდე.

წინასწარ გადაამოწმეთ საჯარო რეესტრის უახლესი ამონაწერი — ყადაღისა და სხვა შეზღუდვების შესახებ.

არაკეთილსინდისიერი გამყიდველის შემთხვევაში (თუ რისკი დაგიმალათ) შესაძლებელია ხელშეკრულების ბათილობის, მოტყუების ან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

16 წლიდან პირი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისთვის პასუხისმგებელია.

10–16 წლის ბავშვები არ ჯარიმდებიან — ჯარიმას იხდის ზრდასრული, რომელმაც ბავშვი უბილეთოდ წაიყვანა.

გასაჩივრება — თუ შვილი ჯერ 16 წლის არ არის, ჯარიმა შეიძლება გაასაჩივროთ ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების სააგენტოში.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

შეჩერება — თუ პენსიონერი ზედიზედ 6 თვე არ იღებს თანხას საბანკო ანგარიშიდან.

განახლება — პენსიონერის განცხადებით; პენსია აღდგება მომდევნო თვიდან.

მიუღებელი თანხა ანაზღაურდება წარსული პერიოდისთვის, მაგრამ არაუმეტეს ერთი წლისა.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

სამი გზა — პროგრამული გატანა, ერთჯერადი გადახდა ან ანუიტეტი.

ვადაზე ადრე გატანა მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებშია შესაძლებელი — მაგალითად, შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსი ან საქართველოდან სამუდამოდ გამგზავრება.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

განაცხადით — პირი თავად შეიძლება მოხვდეს დამოკიდებულ პირთა სიაში, ფინანსთა სამინისტროში განაცხადით.

სასამართლო წესით — თუ პირი თავად არ შეიტანს განაცხადს, ნათესავებს შეუძლიათ სასამართლოს მიმართონ მისი სიაში შეყვანის მოთხოვნით.

ვადა — სიაში შეყვანა 5 წლის ვადით ხდება; გადაწყვეტილების გასაჩივრება აპელაციით ერთხელ შეიძლება.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

სწრაფი სესხები — თუ მეუღლის ვალის გამო თანამესაკუთრე წილი აუქციონზე გავა, გამოსავალი წილის გამოსყიდვაა ახალი მესაკუთრისგან.

ბინის დაცვა — მემკვიდრეობით მიღებული ქონება ინდივიდუალური საკუთრებაა, თუ ქორწინებაში საგრძნობლად არ გაუმჯობესებულა.

ალიმენტი — შვილის სრულწლოვანების მიღწევიდან მოთხოვნის ვადა 10 წელია.

ანდერძი — პირველი რიგის მემკვიდრეებს სავალდებულო წილის მოთხოვნის უფლება მაინც აქვთ.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.

ბიუროს ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი განმარტავს:

ვადების დაცვა გადამწყვეტია — გაუსაჩივრებელი ჯარიმის აღსრულების თანხა დროთა განმავლობაში იზრდება.

შესაგებელი სარჩელის ჩაბარებიდან 10 დღეში უნდა შეიტანოთ, თორემ შესაძლოა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

ქონების შესახებ ინფორმაცია გადაამოწმეთ საჯარო რეესტრში ან იუსტიციის სახლში.

ეს მასალა ზოგადი ხასიათისაა და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას.